เพื่อน AI คู่คิด : AI เพื่อนใหม่ ไว้ใจได้ไหมนะ
ผศ. ดร.พีรพัฒ โชคสุวัฒนสกุล
Chulalongkorn University
ก้าวเข้าสู่โลกของปัญญาประดิษฐ์อย่างมั่นใจและรู้เท่าทันในคอร์ส "AI เพื่อนใหม่ไว้ใจได้ไหมนะ" บทเรียนที่จะพาคุณไปสำรวจแง่มุมความเสี่ยงและจริยธรรมของ AI ที่ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสร้างประโยชน์มหาศาล แต่ยังเป็นดาบสองคมที่อาจสร้างความเสียหายได้หากขาดการบริหารจัดการที่ดี คอร์สนี้จะใช้กรอบการทำงานมาตรฐานสากลอย่าง NIST AI Risk Management Framework (NIST AI RMF) เป็นแผนที่นำทาง เพื่อช่วยให้คุณเข้าใจว่าปัญญาประดิษฐ์ที่น่าเชื่อถือ (Trustworthy AI) ควรมีคุณลักษณะสำคัญ 7 ประการ เช่น ความถูกต้องแม่นยำ ความโปร่งใสตรวจสอบได้ ความเป็นธรรมปราศจากอคติ และการปกป้องความเป็นส่วนตัว เปรียบเสมือนการสร้างรถยนต์ที่นอกจากจะวิ่งแรงแล้วยังต้องมีระบบความปลอดภัยที่มั่นใจได้สำหรับทุกคน
เนื้อหาหลักของคอร์สจะเจาะลึกผ่าน 4 ฟังก์ชันสำคัญ เริ่มต้นที่ Govern (การกำกับดูแล) ซึ่งเป็นรากฐานการวางนโยบายและโครงสร้างความรับผิดชอบภายในองค์กร รวมถึงการเรียนรู้กฎหมายระดับโลกอย่าง EU AI Act ที่แบ่งระดับความเสี่ยงของ AI เพื่อการควบคุมที่เหมาะสม ต่อด้วย Map (การสำรวจและทำแผนที่) เพื่อระบุผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้เสียรอบด้านผ่านเครื่องมือ AI Impact Assessment (AIIA) เพื่อให้เห็นความเสี่ยงที่ซ่อนอยู่ก่อนจะสายเกินไป จากนั้นเข้าสู่ขั้นตอน Measure (การวัดผล) ที่จะเปลี่ยนความเสี่ยงนามธรรมให้กลายเป็นสิ่งที่จับต้องได้ เช่น การทำ AI Red Teaming เพื่อจำลองการโจมตีระบบ หรือการทดสอบ Real-time Challenge เพื่อแยกแยะ Deepfake และข้อมูลเท็จ
ในส่วนสุดท้าย คุณจะได้เรียนรู้กลยุทธ์ Manage (การจัดการ) ความเสี่ยงในรูปแบบต่างๆ ทั้งการบรรเทา การโอนย้าย การหลีกเลี่ยง หรือการยอมรับความเสี่ยงอย่างเหมาะสม พร้อมแนวทางการจัดทำ AI Incident Response Plan เพื่อรับมือเหตุการณ์ผิดปกติอย่างเป็นระบบ นอกจากนี้ คอร์สยังเน้นย้ำถึงความรับผิดชอบในการปลดระวาง AI (Responsible Decommissioning) และประเด็นสำคัญอย่าง AI De-skilling หรือความเสี่ยงที่มนุษย์จะสูญเสียทักษะทางความคิดหากพึ่งพา AI มากเกินไป คอร์สนี้จะช่วยให้คุณกลายเป็นผู้นำยุคใหม่ที่สามารถดึงศักยภาพสูงสุดของ AI มาใช้ได้อย่างสร้างสรรค์ ปลอดภัย และยั่งยืนในสังคมดิจิทัล